ezkerralde

Atzo, EGK moduan "Etxebizitzarako Eskubidearen bermerako Euskal Legerako Oinarriak" izenpeko dokumentua eman genuen aditzera. Nik uste intesgarria izan daitekeela.Hona hemen:

            1.          Etxebizitzarako Eskubide Subjektiboa

         Askotan esan izan dugunez, Etxebizitzarako eskubideak aipamenen eremutik haratago joan behar du benetakoa den zerbaitetan bihurtzeko. Oinarri indibiduala izango lukeen eskubide subjektibo bati buruz arituko ginateke zeinak egungo legediak jasotzen dituen moduetan etxebizitzaren beharra egiaztatzeko baldintza bakarra izango bailuke. Eskubide honen onuradun adinez nagusiak eta/edo emantzipatuak diren pertsona guztiak izango dira. Onarpen hau ez legoke atzerapenei lotuta eta legea indarrean sartzen den une beretik efektiboa izango litzateke. 

      Puntu honetan herri bateko etxebizitza publikoetara sarbidea izateko herri horretan erroldatuta egoteko gutxieneko denboraldiaren aurka gaudela argi esan nahi dugu. Gizarteak orohar eta gazteek bereziki daukaten mugikortasun geografikorako joeraren egungo hazkundeak politika zabalago baten nahia isladatzen du, hiri elkartasunaren printzipioari erantzuten diona. Modu honetan hirigintza hedapenerako aukera duten herriak haien aukerak agortuta dituzten herrietako pertsonak jasoko lituzkete.

      Etxebizitzarako eskubidea, etxebizitza batez gozatzeko eskubidea bezala ulertuta, bai alokairu gisa baita zuzenbidean baliogarriak diren beste formula batzuen bitartez, baina inoiz ez salgai edota gainazalerako eskubide legez  utzita bezala.  Gure ustetan, askotan esan izan dugunez, eskubideak pertsona guztiak baldintza berdinetan jarriko dituzten bide unibertsaletatik bermatu behar dira. Horrela etxebizitza eskaeraren estratifikazioaren egungo ereduari lotutako oztopoak saihestuko lirateke.  Puntu hau garatzeko batetik “Jóvenes y Vivienda 3 – Gazteok eta Etxebizitza 3” txostena begiratzea gomendatzen dugu (EGK-k 2007an aurkeztu zuen) eta bestetik Arartekoak gaiari buruz Legebiltzarrean aurkeztutako aholkuak azpimarratzeko modukoak dira.

     Arestian aipaturikoari lotuta, adierazi behar dugu legearen aurreproiektuan proposaturiko merkatu pribatuko alokairuaren errenten dirulaguntzen mekanismoa, beti larrialdirako mekanismotzat jo behar dela eta ez neurri arrunt bat bezala. Are gehiago legeak berak merkatu libreko alokairuetako prezioen maila kontrolatzeko gaitasunik ez duenean

.

      Alokairu unibertsala, pertsona bakoitzaren ordainketa ahalmenari egokitutako errentekin. EGK-k honako proposamena egiten du:  hilabeteko alokairu errenta kalkulatzeko orduan norbanakoaren diru sarreretatik diru kopuru finko bat kenduko litzateke (Oinarrizko Errentaren kopuru indibidualaren baliokidea dena). Kenketa hau egin ondoren geratzen den kopuruaren %30 izango da alokairuari begira ordaindu beharrekoa.  Argi dago bestalde,  errenta bezala ordainduko litzateken gehienezko kopurua arautua geratuko litzatekela.

     Eskubide honen bermatzailea Etxebizitzaren Euskal Zerbitzu Publikoa izango litzateke (aurrerago azalduko da), Euskadiko Administrazio Publikoek tartekaturiko ardurekin osaturiko erakundea. Era berean, babes judizial baten menpe egon beharko luke; horretarako hiritarrak indibidualki eta pertsona juridikoak ere gaitasuna eduki beharko lukete.

2.          Alokairurako Etxebizitza Parke Publikoa

Etxebizitzarako eskubidean aurrera egin nahi bada eta gainera unibertsaltasunari eta zerbitzu publiko bezala begiratu nahi bazaio, egungo alokairurako etxebizitza parke publikoaren zabaltze eta handitzea ezinbestekotzat jotzen dugu.

            2/2006 Legeak Etxebizitza Publiko ezberdinen kategoriak zehazten baditu ere, gure ustez, hirigintza eta etxebizitza publikoaren arloko ekimen guztiak hiritarrek egun dituzten beharrei erantzungo dien behar beste entitateko alokairurako etxebizitza parke publiko baten zerbitzura berehalakoan ipini beharko lirateke.

            Etxebizitza politikaren gidan kohesio sozialaren oinarriari buruz hitz egiten egongo ginateke.  Kohesio sozial hori honela definituko genuke:

I.-  Orokorrean eta lege honen efektuetara, euskal gizartearen zerbitzura modu iraunkorrean egongo den alokairurako etxebizitza parke publiko bat (behar besteko entitatearekin etxebizitzarako gizabanako orok duen eskubide konstituzionalari erantzungo diona) egotea  ulertua izan beharko da kohesio sozial bezala

II.- Eraikigarriak diren baldintzen multzoa eta espazioaren banaketa saihestuko duten babes publikoko etxebizitzen esleipena ere kohesio sozial gisa ulertua izango da. Horrez gain egoitza erabilera ez ezik beste erabilera  batzuk eduki behar ditu kontuan, hirigintza garapen berriak eta baita hirigintzaren prozesu berriztagarriak ere. Etxebizitza biztanleria gune batean kokatzen denean kohesio sozialaren baldintza da ere honako gune irisgarri eta ekipatua izatea: mugikortasuna ahalbideratzen duena, giza eta lan harremanak bideratzen dituena, bestelako oinarrizko zerbitzuak bermatzen dituena gainontzeko betebehar eta eskubide konstituzionalak eta estatutarioen betetzea bermatu dadin.

III.- Egungo legearen helburua betetzen ez den heinean, edozein eragile publiko edo pribatuk bideratutako babes publikoko etxebizitzen %100 babesturiko alokairuan era iraunkorrean bideratuko dira.      

    Bokazio unibertsala duen parkea eta kohesio soziala ekarriko duena. Horrez gain, errentetara egokitu ez ezik, etxebizitza mota edo tipoetara egokitu beharko litzateke. Etxebizitza tipo ezberdinen sortzeari  buruz arituko ginateke, modu errealean etxebizitzarako bide ezberdinak sortaraziko lituzkena. 

3. Etxebizitzarako Euskal Zerbitzu Publikoa.

Orain arte etxebizitzarako eskubidea merkatuaren edota hirigintza politiken esku egon izan bada, arlo publikotik gai honi egin behar zaion eskuhartzea Administrazio Publiko guztiek partekaturiko ardura duen estruktura batek lagunduta izan beharko litzateke. Estruktura edo organo honek esfortzuak koordinatzearekin batera ekimen guztiak  Etxebizitzarako Eskubidearen Bermerako Euskal Legearen ikuspuntupean egotea bideratuko luke. Udaletxeen hirigintza eskumen, Foru Aldundien lurralde antolakuntzarako eskumen zein eskumen fiskal eta Eusko Jaurlaritzaren lurralde antolakuntzarako eskumenekin batera ezinezkoa litzateke hiritarren partaidetzarik eta koordinaziorik gabe gutxieneko koherentzia eta potentziadun etxebizitza politika bat abiatzea. “Gutxienekoen” sistema bati buruz hitz egingo genuke. Sistema honek egungo baliabide eta zerbitzuen integrazio hutsa nabarmen gaindituko luke 

Aipaturiko koherentzia EAEko Etxebizitzaren Plan Gidarian adierazita egongo litzateke. Agiri honek zenbait urtetarako planifikazio estrategikoa barneratuko luke eta Administrazio Publiko guztientzat loteslea izango litzateke. Plan honi lotuta geratuko lirateke Lege proiektu honetan jasotako  hainbat instrumentu: Etxebizitzaren Tokian Tokiko Planak, hiri bati baino gehiagori atxikituriko Etxebizitza Planak edo EAEren Etxebizitza Sustapenerako Lurzoruaren Plan Sektorialak. 

Planifikazio estrategikoko agiri hau Etxebizitza eta Hirigintzarako Euskadiko Topagunearen baitan idatzia izango litzateke. Ondoren ohiko bilkuran berretsia izateko Legebiltzarrera bidaliko litzateke.  Aipaturiko Topagunea, 2/2006 Legeak eratu zuena, Etxebizitzarako Euskal Sistema Publikoaren partekaturiko kudeaketarako (administrazio publikoei dagokiena) tokia  izateaz gain, hiritarren partaidetzarako eta organo baten gobernantzarako izango litzateke. Horretan, honako sektorea ordezkatuta egongo litzateke: etxebizitzaren arazoari begira lan egiten duen gizarte sektorea. Sektore sozial honek berezko ahalmen eta elementuak edukiko lituzke Topagunean aztertuko diren disposizio, plan etabar modu independentean aztertzeko orduan. Horrez gain, Topaguneak partaidetzarako ekimenak garatzeko derrigortasuna izango du, EAEko biztanleriari irekita egongo direnak.

Puntu honetan etxebizitza publikoaren adjudikazioari erreparatu behar diogu. Eztabaida egungo etxebizitzarako sarbidearen arazoan finkatuz uste dugu zozketarena sistema txarren artean sistemarik onena dela. Horregatik etxebizitza publikoaren eskariaren eta eskaintzaren arteko ezberdintasuna oso handia (%10etik gora eskariaren alde) den bitartean zozketa etxebizitza publikoen osotasunera hedatu beharko litzateke, etxebizitza hauen promotorea edota tipologia kontuan hartu gabe. Babesturiko Etxebizitzen eskatzaileek osaturiko erregistro bakar batean oinarrituz egingo litzateken zozketa izango litzateke, beti ere Etxebizitzarako Euskal Sistema Publikoak kudeatuta. Eskariaren eta eskaintzaren arteko aldea %10eko mugatik jaitsi eta berehala, eskariaren eta eskaintzaren arteko doikuntza egoki eta baremoen sistema baten alde egingo genuke.

4. Hutsik dauden eta erabilerarik ematen ez zaien etxebizitzen inguruko eskuhartzea.

Hutsik edo erabilpen gutxiko etxebizitzen inguruko esku hartzea, sustapen neurriak eta alokairu merkatuan egin beharreko erreformez gain, horien bultzada ekarriko duten beste mota bateko neurriak sustatzea beharrezko geratzen da.

EGKren ikuspegitik, etxebizitza hutsen arazoari erabilpen gutxiko etxebizitzen arazoa gehitu behar zaio. Azken erroldaren arabera, hutsik 89.000 etxebizitza egoteak ingurugiroari kalte izugarria eragiteaz gain merkatu balioen desitxuratzea dakar. Ezin dezakegu ahaztu, udalerri askotan benetako arazoa bigarren etxebitzak izatearen edota erabilpen gutxiko etxebizitzen baitan dagoela (47.000 inguru direnak). Udalerri askotan ematen den egoera horrek, prezioen garestitzean duen eraginagatik eta landa eremuan eragiten duen prezio espekulaziogatik gazte asko etxebizitza beren udalerritatik kanpo bilatzera behartu ditu. Horrela gazte askok ezinezko izan dute lehen sektorean inolako ekoizpen proiekturik garatu. Gauzak horrela, arazoa ezin da modu iraunkorrean hutsik dauden etxebizitzetara mugatu. Hori guztia dela eta, Erabilpen Gutxiko Etxeen gaineko Tasa sortzea proposatzen dugu. Modu legalean (erroldatuta) inor bizi ez den etxebizitza guztietan aplikatuko litzatekeen tasa. Tasa hori etxebizitzaren katastroko balioan oinarrituko litzateke, pertsona fisikoei dagokionean tipo orokorra %5ekoa izango litzateke eta pertsona juridikoentzat laukoitza (prozesu espekulatzaileengan azken hauek duten inplikazioa eta eragina pertsona fisikoena baina handiago dela ulertzen dugu).

Horrekin batera, zorrotzagoak izango diren neurriak beharrezko direla uste dugu. Horrela, 2/2006 Legean jasota dauden Erosi eta Atzera Eskuratzeko Eremuak definitzeko neurria  espreski lege honetan jasota geratzea egoki jotzen dugu. Izan ere, neurri hori zuzenean etxebizitza merkatuarekin lotuta geratzen da (hutsik dauden etxebizitzen inguruan eskubide hori aplikatzeko aukera emanez) horregatik, espreski lege honetan jasota geratzeak hutsik dauden etxebizitzen inguruko esku-hartze publikoak horretarako gaitasun handiagoa emango luke. Horrez gain, esparru horiek legearen helburuei lotuta geratuko lirateke. Esparru horietan, Botere Publikoak administrazioen edota horretarako dituen tresnen bidez, alokairura bideratzeko Aldi Baterako Kenketa egiteko ahalmena izango luke

Zabaldu Bildu.net | del.icio.us